Als je dacht dat je het lastig had met je Duolingo Duits, Frans of Italiaans, denk dan nog maar een keer extra na. Wel of geen tussen-n: weet jij wat de regels zijn? Groentesoep? Groentensoep? Om nog maar te zwijgen over panne(n)koek en koeke(n)bakker.

Gelukkig verschaft Onze Taal licht in de duisternis. Officieel is de (hoofd)regel: als het eerste deel van de samenstelling alleen een meervoud heeft op -en en niet (ook) op -es, krijgt de samenstelling een tussen-n. Zo kun je zowel groenten als groentes gebruiken, dus is het groentesoep. Maar het meervoud van boek is boeken, dus is het boekenplank.

Helaas is het ook weer niet zo eenvoudig; er zijn een hoop uitzonderingen op deze regel. Zo is het bijvoorbeeld bullebak en takkewijf, terwijl het volgens de regel hierboven eigenlijk bullenbak en takkenwijf zou moeten zijn. De officiële regels en uitzonderingen vind je bij de Taalunie. Mensen die in het onderwijs of bij de overheid werken moeten zich aan deze regels houden. Voor ons gewone stervelingen ligt de lat gelukkig iets lager.

De officiële en volledige regels voor de tussen-n zijn ingewikkeld. En in het dagelijks gebruik van onze mooie taal is er niemand die elke situatie waar een tussen-n voorkomt in zijn hoofd langs deze regels legt. We doen het gewoon 'goed', of in ieder geval, zoals we dénken dat goed is. En dat gaat prima. Als je wilt weten of je taalgevoel een beetje accuraat is; de leesbare en menselijke variant van de officiële regels vind je bij Onze Taal.

Koekebakker / koekenbakker

Terug naar de orde van de dag, onze fulminades. Want, koek heeft alleen een meervoud op -en, en niet op -es. Dus is het volgens de officiële regels koekenbakker. Maar nu komt 'ie: zelfs Onze Taal schrijft dat dit woord in de betekenis van 'sukkel' vaak geschreven wordt als koekebakker. En daar sluiten wij ons graag bij aan. Koekebakker heeft meer de uitroep-vibe dan het officieel goede koekenbakker. Dus wij gaan voor koekebakker, koekebakker.

Pannekoek / Pannenkoek

Voor panne(n)koek geldt hetzelfde. Pan heeft alleen een meervoud op -en, en niet op -es. Dus is het pannenkoek. Maar ook hier vinden we dat pannekoek lekkerder fulmineert dan pannenkoek.

Het groene boekje van 1995

Sinds 1954 zijn er regels vastgelegd voor het gebruik van de Nederlandse taal, en wel in het groene boekje. Hoewel dat even rust gaf na jaren felle strijd over het gebruik (en vereenvoudiging) van onze taal, duurde deze rust niet heel lang. Er was vooral veel ruimte voor discussie, bijvoorbeeld over woorden als productie/produktie en reclame/reklame. Dat mocht volgens de officiële regels allebei.

En daarom kwam in 1995 het tweede groene boekje. Hierin werden de regels aangepast waardoor produktie en reklame niet meer als toegelaten golden, en er werden woorden geactualiseerd. Maar, het meeste gedoe was er over de tussen-n.

In dit groene boekje werden nieuwe regels geïntroduceerd voor de tussen-n. Voorheen was pannekoek de juiste spelling, maar vanaf dat moment mocht alleen nog pannenkoek. En da's voor ons nog een argument voor de eerste variant; het past beter bij het gevoel dat bij onze fulminades hoort. Van vergeten, lekkere Nederlandse woorden. Dus, pannekoek it is.

Als je liefhebber bent van onze mooie taal, lees dan vooral de bronnen hieronder om het tussen-n-mysterie voor jezelf (enigszins) te ontrafelen. Nadat je een mieters shirtje besteld hebt, natuurlijk!